تعريف جرم

به موجب ماده 2 قانون مجازات اسلامی «هر رفتاری اعم از فعل یا ترک فعل که در قانون برای آن مجازات تعیین شده است جرم محسوب می­شود.»[1]

 

2-1-2- تعریف جرم شناسی

جرم شناسی یا بزه شناسی رشته ای است از علوم جنایی که درباره عوامل جرم زا و کیفیات و امور و مقتضیات و شرایط فردی و محیطی و اجتماعی مؤثر در بروز رفتار جنایی یا علل وقوع جرم و صور گوناگون بزه و جنبه های کمی و کیفی آن و از پیدایش حالت خطرناک در انسان یا انسانهای تبهکار و معمای تشکیل گروههای جامعه ستیز در میان جوامع انسانی با روش عینی و علمی یا مشاهده و آزمون و مقایسه و استقراء کافی به بررسی و تحقیق مداوم می پردازدتا مگر با استمداد و استفاضه از تمام تخصصهای علمی بر طرق پیشگیری مستقیم یا غیر مستقیم از حدوث جرایم و روشهای درمان و اصلاح  و تربیت بزهکاران یا کسانی که در اثر عوامل جرم زای فردی (تن و روان) و محیط طبیعی و اجتماعی بدی را برگزیده اند و از خود رو برتافته و از انسانیت گریخته اند و پرورش دوباره و از نو سازگار ساختن آنان با جامعه و نظام اجتماعی دست یابد.[2]

جرم شناسی سایبری: مطالعه عوامل ایجاد جرم در فضای مجازی و تأثیرات آن بر دنیای حقیقی و راهکارهای پیشگیری از حدوث اینگونه جرایم می باشد.[3]

 

2-1-3- تعریف پیشگیری

از نظر ريشه‌شناسی‌ كلمه‌ «پيشگيری‌» به‌ معنای‌ «پيشگيری‌ كردن‌» و همچنين‌ «جلورفتن‌» و «آگهی‌ دادن‌» است‌.
در جرم‌شناسی، پيشگيری عبارتست‌ از «به‌ جلوی‌ تبهكاری‌ رفتن‌» يا استفاده‌ از تكنيک­های‌ گوناگون‌ مداخله‌ به‌ منظور ممانعت‌ از وقوع‌بزهكاری‌ است‌. اگر پيشگيری‌ از تبهكاری‌ متضمن‌ «آگهی‌ دادن‌» از چيزی است‌، منحصراً به‌ عنوان‌ يكی از تكنيک­های ممكنه‌ مداخله‌است‌. مثلاً مخاطب‌ قراردادن‌ جمعيت‌ يا بعضی از اشخاص‌ كه‌ به‌ علت‌ عدم‌ رعايت‌ بعضی از اقدامات‌ حمايتی در مرض‌ خطرهستند، از مصاديق‌ آگهی دادن‌ است‌.[4]

استاد گسن‌ پيشگيری درمعنای‌ جرم‌شناسی پيشگيرانه‌ را مجموعه تدابير سياست‌ جنايی به‌ استثنای‌ تدابير معمول‌ به‌ هنگام‌ مداخله ‌نظام‌ كيفر  تعريف‌ می‌كند كه‌ هدف‌ انحصاری‌ يا لااقل‌ اصلی آنها محدود كردن‌ امكان‌ وقوع‌ مجموعه‌ای از اعمال‌ مجرمانه‌، از طريق‌ غير ممكن‌ كردن‌، دشوارتر كردن‌ يا كاهش‌ احتمال‌ آنهاست‌.[5]

از نقطه‌ نظر علمی‌، پيشگيری‌ اگر در مفهوم‌ موسع‌ كلمه‌ به‌ كار برده‌ شود طيف‌ وسيعی از اقدامات‌ كيفری و غير كيفری‌ را در جهت ‌خنثی كردن‌ عوامل‌ ارتكاب‌ جرم‌ و كاهش‌ بزهكاری‌ در برمی­گيرد. امّا اگر در مفهوم‌ مضيق‌ كلمه‌ به‌ كار برده‌ شود فقط‌ تدابير غير كيفری را در بر می‌گيرد.

 

2-1-4- تعریف عوامل جرم­زا

عوامل مختلفى در بروز جرم مى­تواند تأثيرگذار باشد كه تعداد يا ميزان اهميت هر یک از اين عوامل در جوامع گوناگون به دليل وجود تفاوت­هاى فرهنگى، اقتصادى و سياسى متفاوت است. اين عوامل را در يک تقسيم كلى، مى­توان به سه دسته تقسيم نمود:

الف. عوامل فردى يا زيستى از قبيل جنس، سن و اندام;
ب. عوامل روانى از قبيل بدبينى، پرخاشگرى، زودباورى وترس;
ج. عوامل اجتماعى از قبيل خانواده نابسامان، ناسازگارى والدين گروه مرجع، مهاجرت و مطبوعات.

[1] . قانون مجازات اسلامی، مصوب 1/2/1392.

[2] . کی نیا، مهدی، 1386، مبانی جرم شناسی، مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران، ج 1، صص6-8.

[3]  . طرزی، عبدالرضا، 1391، جرم شناسی سایبر، کارشناس ارشد حقوق و قاضی ویژه جرایم سایبر، پایگاه نشر مقالات حقوق، حق گستر.ص2.

 .[4]اكبری‌ ل، بررسی شيوه‌های‌ پيشگيری از بزهكاری كودكان‌ و نوجوانان‌ در قواعد و اسناد بين‌المللی‌،1380، پايان‌ نامه‌ كارشناسی‌ ارشدحقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشكده‌ حقوق دانشگاه‌ تهران‌، ص 14.

 .[5] نجفی ابرند آبادی ع، بزهكاری و پليس‌ محلی‌، 1382، مجله‌ تحقيقات‌ حقوقی، شماره‌ ۱۹ – ۲۰، ص569 .

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

تحليل جرم شناختی سرقت در فضای سايبری